Gece İdrara Kalkma ve Sık Tuvalete Gitme: Prostat Büyümesi Belirtileri ve Evreleri

Prostat, yalnızca erkeklerde bulunan, ceviz büyüklüğünde bir bezdir. Türk Üroloji Derneği'nin belirttiğine göre normal bir prostat yaklaşık 15-25 ml hacmindedir. Mesanenin hemen altında, idrar kanalını (üretra) çevreleyecek şekilde konumlanır. Bu konum kritiktir: prostat büyüdüğünde idrar kanalına baskı yapabilir ve idrar akışıyla ilgili belirtilere yol açabilir. Prostat, üreme sisteminin bir parçası olarak meni sıvısının bir bölümünü üretir.

İyi huylu prostat büyümesi (BPH), prostat dokusunun yaşla birlikte iyi huylu (kanser olmayan) biçimde büyümesidir. İki temel etken öne çıkar: yaş ve hormonal değişimler. Yaşla birlikte testosteronun bir kısmı, prostatta dihidrotestosterona (DHT) dönüşür; DHT'nin prostat dokusunun büyümesinde rol oynadığı düşünülür. Türkiye'deki hastane bilgilendirmelerine göre 50 yaşından sonra erkeklerin yaklaşık yarısında, 60 yaşından sonra ise yaklaşık üçte ikisinde BPH görülür; 80 yaşına gelindiğinde bu oran %90'a yaklaşır. BPH, prostat kanserinden farklı bir durumdur ve iyi huyludur.

Üroloji pratiğinde alt üriner sistem belirtileri üç gruba ayrılır:

Depolama (storage) belirtileri: 1) Sık idrara çıkma (gündüz), 2) Gece idrara kalkma (noktüri), 3) Ani ve ertelenemeyen sıkışma hissi (urgency), 4) Sıkışma kaçırması.

Boşaltma (voiding) belirtileri: 5) İdrarı başlatmakta zorlanma, 6) Zayıf veya kesik kesik akış, 7) İdrar yaparken ıkınma ihtiyacı.

İşeme sonrası (post-void) belirtiler: 8) Mesanenin tam boşalmadığı hissi, 9) İdrar sonrası damlama. Türk erkeklerinde depolama belirtileri (%70,1), boşaltma belirtilerinden (%60,4) ve işeme sonrası belirtilerden (%38,3) daha sık görülür.

Gece idrara kalkma (noktüri), 40 yaş üstü Türk erkeklerinde en sık ve en rahatsız edici belirti olarak öne çıkar. BPH'li erkeklerde gece idrar üretiminin artması (noktürnal poliüri) oldukça yaygındır; bir çalışmada bu oran yaklaşık %76,5 olarak bildirilmiştir. Noktüri yalnızca rahatsız edici değildir; bölünen uyku gün içi yorgunluğu artırır, konsantrasyonu zorlaştırır ve yaşam kalitesini düşürür. Bu nedenle birçok erkeğin doktora başvurma kararını tetikleyen ilk belirti çoğu zaman gece idrara kalkmaktır.

BPH genellikle kademeli ilerler ve kabaca üç evrede değerlendirilir. Hafif evre: Belirtiler hafiftir ve yaşam kalitesini çok az etkiler. Çoğu zaman yaşam tarzı düzenlemeleri ve takip yeterli olur. Orta evre: Sık idrara çıkma, noktüri ve zayıf akış günlük hayatı etkilemeye başlar. Bu aşamada hekim değerlendirmesi önem kazanır. İleri evre: Belirtiler belirgindir; idrar yapmada ciddi zorluk veya mesaneyi tam boşaltamama görülebilir ve mutlaka ürolojik değerlendirme gerekir. Belirtilerinizin düzeyini IPSS gibi standart bir anketle ölçmek işe yarar. Ana sayfamızdaki kısa test size bir fikir verebilir.

Belirtiler hafifken yaşam tarzı düzenlemeleri ve bitkisel destek gündeme gelebilir; ancak şu durumlarda vakit kaybetmeden bir üroloji uzmanına başvurmak gerekir: idrarda kan görülmesi, idrar yaparken ağrı veya yanma, idrarı tamamen yapamama, ateşle birlikte belirtiler, ani ve hızlı kötüleşen şikayetler. Ayrıca belirtileriniz orta-ileri düzeydeyse veya yaşam kalitenizi belirgin biçimde etkiliyorsa, kendi kendinize takviye almadan önce mutlaka bir hekime danışın. Doğru değerlendirme, BPH'yi benzer belirti veren diğer durumlardan ayırmak için önemlidir.

Hafif ve orta düzey belirtilerde, hekiminizin onayıyla, ilk başvurulan yer yaşam tarzıdır. Akşam saatlerinde sıvıyı dengelemek, kafein ve alkolü azaltmak, düzenli hareket etmek ve kabızlıktan kaçınmak gece konforuna yardımcı olur. Bu düzenlemelerin yanında, prostat sağlığıyla anılan bitkisel içerikler de günlük bir destek olarak değerlendirilebilir. Dr.Prost, cüce palmiye, pygeum, kabak çekirdeği ve ısırgan kökü gibi içerikleri tek formülde toplayan bitkisel bir takviye edici gıdadır; normal idrar akışına ve mesane konforuna yardımcı olur. Bir ilaç değildir ve hastalık tedavi etmez. Hangi içeriğin neye iyi geldiğini prostat sağlığı için beslenme rehberimizde ayrıntılı bulabilirsiniz.